Onlangs lieten de voetballers van FC Zwolle hun ogen onderzoeken bij de Sports Vision-test. Vele duizenden topsporters gingen hen voor. Er zijn bewijzen genoeg die aangeven dat zulke onderzoeken van waarde zijn - ook voor wie in zijn sport niet tot de top behoort.

Een sporter probeert altijd zo optimaal mogelijk te presteren. Daarbij moet alles perfect zijn, maar de ogen worden vaak verwaarloosd. Kort samengevat is vanuit die gedachte besloten tot een speciale ogentest voor sporters. Tot nu toe een minder bekend fenomeen in Nederland, maar allang de gewoonste zaak van de wereld in bijvoorbeeld het sportgekke Amerika. Een van de hulpmiddelen om die achterstand in te kunnen lopen is de zogeheten Sports Vision-test.

Na een standaard oogscreening die 'gewone' mensen ook krijgen, worden sporters bij deze driedelige test onderworpen aan proeven die de oog-handcoördinatie en de oog-voetcoördinatie weergeven. Bij deze testen wordt tevens de reactiesnelheid gemeten. ,,Hiermee kunnen we zien hoe snel iemand iets waarneemt en met welke snelheid diegene daarop reageert'', legt Berry Naber uit. Hij heeft als opticien-optometrist al ruim 12 jaar ervaring met het testen van de ogen van sporters.

Arie van Vliet, de opticien die de voetballers van FC Zwolle onder handen nam, voegt daar aan toe: ,,Veldspelers reageren vaak sneller met hun voeten dan met hun handen. In tegenstelling tot de keeper, die met zijn handen sneller is.''

Bij de derde test wordt de snelheid en zuiverheid van de reactie gemeten. Op een bord brandt steeds op een andere plek een lichtje. De sporters moeten de lichtjes als het ware wegtikken. Als het lichtje uitgetikt is, gaat er ergens anders op het bord een nieuw lampje branden.

Door middel van deze onderzoeken kunnen afwijkingen aan het licht komen die doorgaans niet worden opgemerkt. In topsport kunnen die kleine mankementen net hét verschil maken tussen winst en verlies. Naber, die onder meer de ogen van de voetballers van Willem II, PSV, VVV en Vitesse onderzocht, meent dat de testen, behalve voor sporters, ook nuttig kunnen zijn voor mensen die veel aan het verkeer deelnemen. ,,Vooral de reactietesten zijn geschikt voor andere doeleinden'', zegt Naber. ,,Daarmee kunnen wij bijvoorbeeld meten hoe snel iemand wegrijdt als een verkeerslicht op groen springt.''

Peter Plomp, van de contactlenzenfabriek Bausch en Lomb die aan de basis stond van de Sports Vision-test, geeft aan dat het onderzoek in de toekomst gebruikt zou kunnen worden bij rijbewijskeuringen. ,,Nu wordt alleen gekeken naar de visuele eisen waaraan iemand moet voldoen en niet naar de reactiesnelheid.''

Ook actieve computergebruikers kunnen hun voordeel doen met de onderzoeken. ,,Voor bouwvakkers is een afwijking van +0.5 geen punt'', zegt Van Vliet. ,,Maar voor mensen die dagelijks achter een computer zitten, kan het corrigeren van zo'n kleine afwijking veel profijt opleveren. De ogen krijgen dan veel meer rust.''

Tijdens de Olympische Spelen van Barcelona ('92) en Lillehammer ('94) werden de testen voor het eerst gebruikt en werden ruim 2000 Olympische sporters onderzocht. Daaruit bleek dat één op de vijf atleten een verminderde gezichtsscherpte heeft. Desondanks staan veel topsporters huiverig tegenover een ogentest, merkt Naber. ,,Een sporter probeert altijd optimaal te presteren. Daarbij moet alles perfect zijn, tot de slip aan toe. Maar de ogen worden vaak verwaarloosd.''

Plomp is het daarmee eens. ,,In de Verenigde Staten geven sporters veel geld uit om hun prestaties te verbeteren. In Nederland is het 'doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg'. De Nederlandse sporters moeten vaak eerst overtuigd worden van het nut van zo'n onderzoek.''

Beter zien leidt tot betere prestaties, menen de opticiens. Een voorbeeld is het verhaal van een wielrenner, die door zijn trainer naar Naber werd gestuurd. ,,Als die jongen een bocht naar links nam, kneep hij altijd keihard in zijn remmen. Elke keer kreeg hij daarvoor op zijn donder van zijn coach.'' Na onderzoek bleek dat de wielrenner in zijn linkeroog een afwijking van -1,5 had. Hij schatte daardoor de bochten verkeerd in. ,,Nu ziet hij de bochten goed en behoort hij tot de subtop van het Nederlandse wielrennen.''

Ook bij de voetballers van FC Zwolle kwamen enkele afwijkingen uit de bus rollen. Zo bleek één van de voetballers overgevoelig voor licht. Hij kreeg lenzen met een lichtfilter, een soort zonnebril. ,,We hebben afwijkingen gevonden die niet vaak voorkomen'', zegt Van Vliet. ,,Dat maakt het extra leuk. Sporters stellen andere eisen. Samen proberen we er het maximale uit te halen.''